Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest chorobą zakaźną wywołaną przez wirus zapalenia wątroby typu C (HCV - Hepatitis C Virus), który namnaża się głównie w komórkach wątroby wywołując stan zapalny i uszkodzenie tego narządu

Ostre zapalenie wątroby typu C pojawia się ok. 4-12 tygodni po ekspozycji na HCV - trwa zwykle około 6 miesięcy. U większości osób przebiega on bezobjawowo. U około 20% zakażonych organizm jest w stanie sam zwalczyć zakażenie w ciągu 6 do 12 miesięcy od chwili ekspozycji. U pozostałych 80% zakażenie przechodzi w fazę przewlekłą, która wymaga leczenia farmakologicznego.

Jeżeli po 6 miesiącach od pierwszych objawów choroby nadal stwierdza się obecność wirusa we krwi, wówczas można mówić o przewlekłej fazie choroby, która może wymagać (nie zawsze jest to konieczne i nie u wszystkich jest to możliwe) wymaga leczenia farmakologicznego. Wtedy też u części osób pojawiają się pierwsze objawy: nudności, bóle stawów, mięśni, niczym nie uzasadniona męczliwość. Ciągłe namnażanie się wirusa powoduje zapalenie wątroby, którego wykładnikiem jest podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych we krwi. Przewlekłe zapalenie wątroby typu C prowadzi do marskości i raka wątroby u ok. 30% spośród przewlekle zakażonych. Początkowo niewielka liczba komórek ulega martwicy lub zwyrodnieniu, w ich miejsce pojawia się tkanka łączna. Proces ten nazywany jest włóknieniem. Przy uszkodzeniu większej liczby komórek dochodzi do przebudowy narządu i upośledzenia czynności wątroby.

Zakażenie wirusem HCV następuje:

• przez kontakt z zakażoną krwią, o ile osoba narażona ma uszkodzoną skórę lub śluzówki, lub doszło do przetoczenia zainfekowanej krwi (często w przeszłości),

• za pośrednictwem zainfekowanego sprzętu i narzędzi medycznych oraz niemedycznych: osobiste przybory toaletowe, przybory używane przez kosmetyczkę, fryzjera, w salonach tatuażu,

• podczas dożylnego stosowania narkotyków,

• podczas stosunku seksualnego, jeśli ma miejsce uszkodzenie naskórka lub błony śluzowej narządów płciowych partnerów,

• z matki na dziecko podczas ciąży i porodu.

Nie. Kichanie, kaszel, pocałunek bądź dotyk nie stanowią drogi przenoszenia wirusa HCV, podobnie jak używanie tych samych talerzy czy sztućców, korzystanie ze wspólnej łazienki lub toalety, spożywanie posiłków przygotowanych przez nosiciela HCV oraz inne, zwykłe, codzienne czynności.

Do grup ryzyka zakażeniem HCV należą:

• osoby, u których przetaczano krew bądź preparaty krwiopodobne przed rokiem 1993,

• osoby wielokrotnie hospitalizowane,

• osoby, u których były wykonywane zabiegi chirurgiczne, dializy, badania endoskopowe,

• pracownicy służby zdrowia, straży pożarnej, policji, którzy zranili się i mogli mieć kontakt z krwią nosiciela HCV,

• osoby przyjmujące narkotyki drogą dożylną,

• osoby korzystające z salonów tatuażu, piercingu.

Jedyną metodą zapobiegania zakażeniu HCV jest unikanie sytuacji niosących takie ryzyko. Sterylizacja narzędzi, używanie jednorazowego sprzętu podczas zabiegów medycznych np. rękawiczek w znacznym stopniu zapobiega rozprzestrzenianiu się wirusa HCV. Ważne jest unikanie kontaktów seksualnych tzw. wysokiego ryzyka, które mogą powodować krwawienie i kontaktów w czasie menstruacji.

Mimo trwających prac dotychczas nie udało się wynaleźć szczepionki przeciwko HCV.

W pierwszej fazie choroby tj. fazie ostrego zapalenia wątroby typu C tylko około 30% zakażonych osób obserwuje objawy, które zwykle nie sugerują choroby wątroby, tym bardziej, że u większości pacjentów nie obserwuje się żółtaczki. Na tym etapie u około 20% zakażonych dochodzi do wyeliminowania wirusa bez leczenia. Dowodem przebytego zakażenia jest obecność we krwi przeciwciał anty-HCV. U pozostałych chorych, u których nie dochodzi do eliminacji wirusa, zakażenie przechodzi w fazę przewlekłą. Wtedy też u części osób pojawiają się pierwsze objawy: nudności, bóle stawów, mięśni, uczucie niepokoju.

Podstawowym badaniem wykrywającym wirusa HCV we krwi jest test wykrywający przeciwciała anty-HCV, które pojawiają się w 8-10 tygodniu od zakażenia. Pozytywny wynik badania obecności przeciwciał anty-HCV należy potwierdzić badaniem wykrywającym materiał genetyczny wirusa we krwi (pojawia się on już 1-2 tygodnie po zakażeniu). Służą do tego testy PCR określające obecność kwasu nukleinowego wirusa oraz jego stężenie w surowicy krwi. Najczulszy z testów daje możliwość wykrycia mniej niż 50 kopii RNA w mililitrze krwi.

Test wykrywający przeciwciała anty-HCV jest badaniem refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Aby je wykonać bezpłatnie, konieczne jest skierowanie od lekarza chorób zakaźnych, w przypadku kobiet w ciąży może to być ginekolog. Badanie można również wykonać prywatnie, kosztuje 40 zł.

Tak. Pacjenci z WZW C, po uważnym ustaleniu wskazań i wykluczeniu innych przeciwwskazań poddawani są leczeniu farmakologicznemu, którego schemat ustala się indywidualnie dla każdego chorego na podstawie rozpoznania genotypu jego wirusa oraz tzw. ładunku wirusa (liczba kopii wirusa w surowicy krwi) Czas trwania terapii wynosi od 24 do 48 tygodni. Całkowita eliminacja wirusa HCV z krwi jest możliwa pod warunkiem systematycznego przyjmowania leków i kontroli postępu terapii.

Nie. Choć u osób, u których wyeliminowano wirusa, przeciwciała pozostają we krwi nawet do końca życia, nie chronią one przed powtórnym zakażeniem, do którego dojść może w przypadku kontaktu z krwią osoby zakażonej.

Farmakologiczne leczenie chorych na WZW C w zależności od genotypu wirusa, jaki u nich występuje, trwać może od 24 do 48 tygodni. W zależności od genotypu HCV skuteczność takiej terapii szacuje się na ok. 60 proc. Genotypy 2 i 3 dają aż 80 proc. szans na wyleczenie, podczas gdy genotyp 1 i 4 o połowę mniej. Rozpoczęcie leczenia w początkowej fazie choroby, daje najlepsze efekty. Do zdrowia powraca nawet 90 proc. chorych. Niestety rzadko na tym etapie choroba jest rozpoznawana. Oprócz środków farmakologicznych ważnym czynnikiem pomagającym pokonać chorobę jest odpowiednia dieta, aktywność fizyczna, zaprzestanie palenia papierosów i spożywania alkoholu.

Ryzyko przekazania wirusa HCV przez matkę dziecku wynosi ok. 6 proc. Rośnie ono wraz ze wzrostem stężenia wirusa we krwi kobiety bądź dodatkowymi zakażeniami matki np. HIV. Do zakażenia płodu w 30-50 proc. przypadków dochodzi podczas ciąży, reszta to zakażenia okołoporodowe.
Cesarskie cięcie nie powoduje spadku zagrożenia, natomiast dokładne obmycie dziecka z krwi poporodowej prawdopodobnie tak. Wpływ na ryzyko zakażenia ma także czas między odejściem wód płodowych, a porodem. Jeśli przekracza on 6 godzin, zagrożenie wzrasta.

Tak. Niemowlę, które przyszło na świat zdrowie, może być bez obaw karmione piersią. Stężenie wirusa w mleku matki jest znacznie niższe niż w jej krwi. Co więcej, w przewodzie pokarmowym dziecka następuje deaktywacja wirusa.

W Polsce ponad 700 tys. osób jest zakażonych HCV, w tym udało się zdiagnozować do tej pory około 20 tys., co oznacza, że 97% nosicieli nie jest tego świadomych i może przekazywać wirusa innym osobom.